BOEKEN

BOEK

Bijna familie

Bijna familie

Ena Jansen

Toegankelijk én diepgravend: hoogleraar Zuid-Afrikaanse letterkunde Ena Jansen toont de lezer een cultuur en geschiedenis aan de hand van de sleutelrol van de huishoudster in het gezin.

Decennialang waren huishoudelijke hulpen de enige gekleurde mensen die witte stedelingen enigszins van dichtbij meemaakten en in hun huizen verwelkomden. Vijftien jaar na het einde van de apartheid ging Ena Jansen op zoek naar de sporen van huishoudsters in de Zuid-Afrikaanse literatuur en doet daarvan op intrigerende wijze verslag in Bijna familie - Huishoudsters in het Zuid-Afrikaanse gezin

Vanwege hun bijzondere verhouding met het gezin bekleden huishoudsters een uitzonderingspositie binnen de Zuid-Afrikaanse samenleving. Ze zijn vaak arm, maar omgeven door mensen met geld. Ze komen meestal van het platteland, maar wonen en werken in de stad. Maar Jansen heeft ook – en vooral – oog voor de mens áchter de stereotyperingen. 

Zuid-Afrikaanse auteurs hebben de stilte omtrent de huisbedienden meermaals doorbroken. Marlene van Niekerk doet dit op meesterlijke wijze in Agaat, en J.M. Coetzee onderzoekt in veel van zijn romans de complexe, dynamische machtsverhoudingen tussen baas en knecht, mevrouw en meid. 

Wie Bijna familie leest, beseft dat het in dienst nemen van huishoudelijke hulpen een eeuwenoud gebruik is, een historische constante die alle veranderingen in de tumultueuze geschiedenis heeft overleefd. Jansen toont ons de complexiteit van machtsrelaties en de taaiheid van tradities – goed óf slecht – en geeft ons bovendien een beter begrip van de achtergronden van sommige van de grootste romans uit de Zuid-Afrikaanse literatuur.

   

'Wie Bijna familie uit heeft, vraagt zich af waarom zo’n belangwekkend boek niet eerder is verschenen.' – NRC Handelsblad ****

‘Ena Jansen schetst met verve een veelkleurige spiegel van huiswerkerfamilierelaties in Zuid-Afrika. Haar boek verschaft de kenner een frisse kijk op gevestigde namen en geeft onbekende of nieuwe titels een stem. De algemeen geïnteresseerde lezer vindt er een toegankelijke inleiding tot land en letterkunde in.’ – Armada Wereldliteratuur

'Het is een boek dat gaat over de manier waarop mensen met elkaar omgaan en over de al dan niet bewuste rolpatronen binnen de maatschappij; en dat zijn zaken die altijd en overal aandacht verdienen' - Nina Visser Boekenkrant*****


‘Het boek wemelt van de interessante inzichten. Misschien wel de grootste eye-opener is de constatering dat de invloed van ‘de meid’ veel verder reikt dan de rol van tweede moeder.’ – De Groene Amsterdammer

'Met dit lijvige, maar zeer toegankelijk geschreven boek geeft Ena Jansen de voorheen nauwelijks opgemerkte figuur van de huiswerker een gezicht, een stem en een naam. Terecht heeft dit boek in Zuid-Afrika een belangrijke literaire prijs gewonnen.' – Ingrid Glorie in Oog voor Afrika

'In haar boek schrijft Ena Jansen over het beeld van huishoudsters in de Zuid-Afrikaanse literatuur. Van Krotoa, de eerste zwarte bediende en tolk van VOC'er Jan van Riebeeck tot en met nu. Janssen ziet hedendaagse huisbedienden ook als schakels tussen wit en zwart, rijk en arm, stad en platteland.' – Maaike Lange in Trouw

'Bijna familie doet wat geen ander wetenschappelijk werk vermag. Het is geschreven zoals een roman, die prikkelt, uitnodigt om aan een stuk door te lezen, en die overstroomt van sociologische verbeelding. Er is ongetwijfeld een hoge drempel om wetenschappelijke publicaties te lezen, maar van die drempel heb ik niets gevoeld wanneer ik Bijna familie las' – Litnet